
Bohater
Walerian Pańko
1941–1991
Prawnik, profesor nauk prawnych Uniwersytetu Śląskiego, działacz opozycji demokratycznej w PRL i pierwszy prezes Najwyższej Izby Kontroli w III RP. W latach 1980–1981 doradzał „Solidarności" i rolniczej „Solidarności", m.in. podczas strajków chłopskich w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych; w stanie wojennym był internowany. Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu, a w 1989 r. został posłem na Sejm kontraktowy z listy Komitetu Obywatelskiego, gdzie kierował komisją samorządu terytorialnego. 23 maja 1991 r. Sejm wybrał go na prezesa NIK; za jego kadencji Izba kończyła kontrolę Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego (FOZZ). Zginął 7 października 1991 r., w przeddzień 50. urodzin, w wypadku samochodowym na trasie Warszawa–Katowice, cztery dni przed planowanym przedstawieniem w Sejmie wyników tej kontroli. Śledztwo uznało za przyczynę błąd kierowcy rządowej lancii. Wątpliwości budziły jednak relacja żony Pańki, która mówiła o odgłosie wybuchu, oraz śmierć dwóch policjantów, którzy pierwsi dotarli na miejsce i pół roku później utonęli. Stąd teorie wiążące wypadek z aferą FOZZ, których oficjalne postępowanie nie potwierdziło.